Stand van de Jeugdzorg 2025

Voorwoord
Dit jaar is het tien jaar geleden dat de jeugdzorg werd gedecentraliseerd. In deze
derde editie van De Stand van de Jeugdzorg maken we de balans op. Wat is er
bereikt, welke uitdagingen liggen nog voor ons en vooral: wat is nodig om jeugdigen en hun ouders nu en in de toekomst goed te ondersteunen?

De verwachtingen van de decentralisatie waren hoog: hulp dichterbij, meer
maatwerk, beter afgestemd op het dagelijks leven van gezinnen. Gemeenten
zouden, omdat zij dicht bij de burger staan, sneller en beter de juiste zorg bieden.
De werkelijkheid is weerbarstig gebleken. Inmiddels krijgt één op de zeven
kinderen jeugdzorg. De kosten zijn gestegen, de bureaucratie is toegenomen en
passende zorg is lang niet altijd beschikbaar. Veel gezinnen verdwalen in het
systeem, terwijl professionals vastlopen in regels.

We zien dat het fundament broos is. De beschikbaarheid en continuïteit van
jeugdzorg staan onverminderd onder druk. En hoewel het aantal gesloten
plaatsingen afneemt, worstelen de aanbieders die zich daarover ontfermen met
het gebrek aan alternatieven en met negatieve beeldvorming als gevolg van
incidenten. Dit straalt helaas af op de gehele sector. Ook de door alle betrokkenen zo gewenste inzet op preventie komt moeizaam van de grond. Niet uit
onwil, maar omdat in de huidige arbeidsmarkt en met beperkte financiële
middelen alle energie naar het hier en nu wordt getrokken.

Gelukkig zien we ook positieve beweging: op veel plekken gaat het goed én we
zien een groeiend besef dat het anders moet, en anders kan. Partijen bundelen
steeds vaker hun krachten in het besef dat er duurzame, toekomstbestendige
oplossingen nodig zijn: over de grenzen van het eigen domein.

De opgave is complex. Als de Jeugd autoriteit eenvoudige oplossingen zou aandragen doen
we de sector echt tekort. Wel zien we een aantal hardnekkige patronen die de
vooruitgang belemmeren:
• We maken geen keuzes
• We gaan het ongemakkelijke gesprek uit de weg
• We wachten allemaal op elkaar

Deze patronen moeten we gezamenlijk doorbreken om de jeugdzorg toekomstbestendig te maken. Naast een schat aan cijfers en feiten geeft dit rapport
inzicht in onze visie op deze patronen. Het is de laatste Stand van de Jeugdzorg
onder de vlag van de JA. Vanaf 2026 worden onze taken overgenomen door de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Achter de schermen werken we al langere tijd
samen en de medewerkers van de JA versterken straks de teams van de NZa
met hun kennis en expertise.

Ik ben trots op deze editie. Trots op het werk dat is verzet en op de samenwerking met alle partijen in de sector in de afgelopen jaren. Mijn hoop is dat dit
rapport bijdraagt aan verbetering en dat iedereen die werkt in of voor de jeugdzorg zijn of haar verantwoordelijkheid daarin pakt.
Dit rapport is bedoeld als appèl aan bestuurders, beleidsmakers, professionals,
gemeenten en burgers. Doorbreek de patronen: maak keuzes, voer het
ongemakkelijke gesprek en wacht niet op elkaar.
Er verandert pas echt iets als we samen in beweging komen.

Annemiek van der Laan
Directeur-Bestuurder Jeugdautoriteit