Landelijke rapportage 2025
Het RIVM en het Trimbos-instituut volgen hoe het gaat met de mentale gezondheid in Nederland. Deze monitor kijkt hierbij naar verschillende groepen, zoals kinderen, adolescenten (12-18 jaar), studenten, jongvolwassenen (16-25 jaar), volwassenen, ouderen (65-plussers) en werkenden. Voor de monitor zijn cijfers uit bestaande onderzoeken gebruikt en geduid met experts uit beleid, onderzoek, praktijk en met de doelgroepen zelf. De resultaten helpen het ministerie van VWS beleid te maken om de mentale gezondheid te verbeteren.
Uit de resultaten blijkt dat een groot deel van de mensen tevreden is met hun leven. Tegelijk hebben veel mensen mentale problemen, zoals angst- of depressiegevoelens. De mentale gezondheid gaat bij een aantal groepen al een langere tijd achteruit, al sinds vóór de coronapandemie. Die achteruitgang is vooral te zien bij adolescenten, jongvolwassenen en vrouwen.
Daarnaast hangt mentale gezondheid af van veel factoren, zowel van de persoon zelf als van de omgeving. Belangrijke factoren die volgens de monitor samenhangen met mentale gezondheid zijn onder andere hoe gezond mensen zich voelen en of ze steun hebben van bijvoorbeeld familie of vrienden of school. Een iets minder sterke samenhang is te zien met betaald werk hebben of in de belangrijkste levensbehoeften kunnen voorzien (bestaanszekerheid). Ook leefstijl, zoals roken of cannabisgebruik, hangt samen met mentale gezondheid.
Mentale problemen hebben grote gevolgen voor mensen zelf en de samenleving. Psychische aandoeningen zorgen voor het grootste gezondheidsverlies in Nederland (kwaliteit van leven en eerder overlijden). Ook moeten mensen vaak lang wachten op hulp, waardoor klachten erger kunnen worden. De kosten voor zorg, ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid zijn door mentale problemen hoog.
Om mentale gezondheid te verbeteren, is het belangrijk om in alle leeftijdsgroepen aandacht te geven aan factoren die mentale gezondheid beïnvloeden. Door zo vroeg mogelijk in te grijpen, kunnen zwaardere problemen en zorg later zo veel mogelijk worden voorkomen. Het is hierbij nodig om de mentale gezondheid van mensen te versterken, problemen vroeg te herkennen en goede hulp en zorg te bieden. Mentale gezondheid is een taak van de hele samenleving. Dat vraagt om samenwerking tussen veel organisaties en beleidsterreinen die ermee te maken hebben.